హైదరాబాద్ మహానగర పాలనలో కీలక మార్పులకు దారితీసే Core Urban Region (Integrated Governance) Bill, 2026—CURE Billకు తెలంగాణ శాసనసభ సెప్టెంబర్ 12న ఆమోదం తెలిపింది. చర్చకు కేంద్రంగా నిలిచిన ప్రాపర్టీ ట్యాక్స్ సవరణ పరిమితిని మొదట ప్రతిపాదించిన 20 శాతం నుంచి 10 శాతానికి తగ్గించారు. ఈ మార్పు ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి అనుమతితో చేసినట్లు శాసనసభ వ్యవహారాల మంత్రి డి. శ్రీధర్ బాబు సభలో వెల్లడించారు.
CURE Billలో ప్రధానంగా ఏముంది?
- కోర్ అర్బన్ రీజియన్లోని పట్టణ పాలనకు సమన్వయంతో కూడిన కొత్త చట్టబద్ధ వ్యవస్థ.
- ప్రస్తుత annual rental value పద్ధతి స్థానంలో capital value ఆధారంగా ప్రాపర్టీ ట్యాక్స్ లెక్కింపు.
- GHMC, Cyberabad, Malkajgiri మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ల పరిధిలో ఒకే విధమైన పన్ను విధానాన్ని తీసుకురావాలన్న లక్ష్యం.
- కార్పొరేషన్లు, ప్రభుత్వ శాఖలు, ఇతర పట్టణ సంస్థల మధ్య పాలనా సమన్వయం కోసం apex governing council.
10 శాతం అంటే ప్రతి ఇంటిపైనా వెంటనే 10 శాతం పెంపేనా?
కాదు—అందుబాటులో ఉన్న శాసనసభ చర్చ వివరాల ప్రకారం ఇది గరిష్ఠ సవరణ పరిమితి. ప్రతి ఆస్తికి ఆటోమేటిక్గా 10 శాతం పెరుగుతుందని అర్థం కాదు. ఈ పెంపు ఏటా జరిగేది కాదని, అన్ని ఆస్తులకు ఒకే విధంగా వర్తించదని మంత్రి శ్రీధర్ బాబు స్పష్టం చేసినట్లు వార్తా నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.
ప్రతిపాదిత విధానంలో నివాస భవనాలకు capital valueపై 0.15 శాతం, నివాసేతర భవనాలకు 0.75 శాతం రేట్లను మంత్రి సభలో వివరించారు. 375 చదరపు అడుగుల పేదల నివాసానికి ఏడాదికి రూ.101 పన్ను ఉంటుందని కూడా చెప్పారు. అయితే ప్రతి ఇంటి అసలు బిల్లు ఎంత ఉంటుందో తేలడానికి తుది చట్టం, అమలు నిబంధనలు, ఆస్తి విలువ నిర్ధారణ విధానం చూడాల్సిందే.
పాత చట్టం స్థానంలో కొత్త వ్యవస్థ ఎందుకు?
1955 నాటి GHMC చట్టం రూపొందినప్పటి స్థాయితో పోలిస్తే హైదరాబాద్ విస్తీర్ణం, జనాభా, ఆర్థిక ప్రాధాన్యం అనేక రెట్లు పెరిగాయి. మంత్రి వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం CURE ప్రాంత జనాభా సుమారు 1.30 కోట్లు; ఇది రాష్ట్ర జనాభాలో దాదాపు మూడో వంతు. 2025–26లో తెలంగాణ GSDP రూ.17.82 లక్షల కోట్లలో ఈ ప్రాంతం ప్రధాన వాటా కలిగి ఉందని ప్రభుత్వం వాదిస్తోంది.
ఈ స్థాయి నగరాన్ని మున్సిపల్ కార్పొరేషన్లు, రోడ్లు, నీరు, డ్రైనేజీ, విపత్తు నిర్వహణ, భవన అనుమతులు వంటి విడివిడిగా పనిచేసే వ్యవస్థలతో మాత్రమే నడపడం కష్టమవుతోందన్నది ప్రభుత్వ అభిప్రాయం. CURE Bill ద్వారా పాలసీ స్థాయిలో సమన్వయం పెంచి, వార్డు స్థాయి పరిపాలనను కొనసాగించాలని ప్రభుత్వం చెబుతోంది.
ప్రతిపక్షం లేవనెత్తిన సందేహాలు
బిల్లుపై సభలో నాలుగు గంటలకు పైగా చర్చ జరిగినట్లు నివేదికలు తెలిపాయి. BJP బిల్లును వ్యతిరేకించి వెనక్కి తీసుకోవాలని కోరగా, AIMIM ఫ్లోర్ లీడర్ అక్బరుద్దీన్ ఒవైసీ Select Committeeకి పంపాలని డిమాండ్ చేశారు. ముఖ్యంగా మూడు అంశాలపై సందేహాలు వ్యక్తమయ్యాయి:
- capital value నిర్ణయించే పద్ధతి మధ్యతరగతి, సీనియర్ సిటిజన్లు, స్థిర ఆదాయం ఉన్న కుటుంబాలపై భారం పెంచుతుందా?
- apex governing council వల్ల మేయర్లు, కార్పొరేటర్లు, ఎన్నికైన స్థానిక సంస్థల అధికారాలు తగ్గుతాయా?
- మూడు కార్పొరేషన్ల మధ్య ఆస్తులు, సిబ్బంది, బాధ్యతల పంపిణీ ఎలా జరుగుతుంది?
దీనికి ప్రతిగా apex council కేవలం విస్తృత పాలసీ నిర్ణయాలు, సంస్థల మధ్య సమన్వయానికి మాత్రమే పనిచేస్తుందని; మేయర్లు లేదా కార్పొరేటర్ల అధికారాలను తీసుకోదని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.
రేవంత్ ప్రభుత్వానికి ఇది రాజకీయంగా ఎందుకు కీలకం?
Polytricks విశ్లేషణ: అసలు ప్రతిపాదనలోని 20 శాతం పరిమితిని సభ చర్చ అనంతరం 10 శాతానికి తగ్గించడం—ప్రజా ఆందోళనలు, ప్రతిపక్ష అభ్యంతరాలను పూర్తిగా తోసిపుచ్చకుండా సవరణకు అంగీకరించిన సంకేతం. ముఖ్యమంత్రి జోక్యంతో పరిమితి తగ్గిందనే అంశం రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వానికి “వినే ప్రభుత్వం” అనే రాజకీయ సందేశాన్ని ఇవ్వగలదు.
అయితే రాజకీయ ప్రయోజనం నిలవాలంటే అమలు దశలో పారదర్శకత తప్పనిసరి. మార్కెట్ విలువను ఎవరు, ఏ ప్రమాణాలతో నిర్ణయిస్తారు? తప్పు assessmentపై అప్పీల్ ఎలా చేయాలి? పన్ను మార్పుకు ముందుగా యజమానికి స్పష్టమైన లెక్క అందుతుందా?—ఈ ప్రశ్నలకు ప్రభుత్వం సులభమైన, ప్రజలకు అర్థమయ్యే సమాధానాలు ఇవ్వాలి.
ఇంటి యజమానులు గమనించాల్సిన ఐదు విషయాలు
- తుది చట్టం మరియు ప్రభుత్వం విడుదల చేసే అమలు నిబంధనలు.
- capital value లెక్కింపు ఫార్ములా, ఉపయోగించే మార్కెట్ విలువ.
- నివాస, వాణిజ్య, చిన్న ఇళ్లు, పేదల గృహాలకు వర్తించే వేర్వేరు రేట్లు.
- పన్ను సవరణ ఎంత తరచుగా జరుగుతుంది, 10 శాతం cap ఎలా అమలవుతుంది.
- assessment తప్పుగా ఉంటే grievance/appeal వ్యవస్థ.
ముగింపు
CURE Billను కేవలం ప్రాపర్టీ ట్యాక్స్ బిల్లుగా చూడటం పూర్తి చిత్రం కాదు; ఇది హైదరాబాద్ మహానగర పాలనా నిర్మాణాన్ని తిరిగి అమర్చే ప్రయత్నం. 20 శాతం నుంచి 10 శాతానికి cap తగ్గించడం ప్రజలకు తక్షణ ఉపశమన సంకేతం. కానీ ఈ సంస్కరణ నిజంగా “CURE” అవుతుందా, లేక కొత్త గందరగోళానికి దారితీస్తుందా అన్నది తుది నియమాలు, ఆస్తి విలువ లెక్కింపు, స్థానిక ప్రజాప్రతినిధుల అధికారాలు, పారదర్శక అమలుపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది.